آموزشی . تربیتی
مقالات آموزشی- تجارب - قصه های دوزبانه وطنزهای آموزشی
نوشته شده در تاريخ دوشنبه یکم مرداد 1386 توسط عزیز مزرعه |
 

 

  

وضع موجود آموزش وپرورش وچالشهاي عمدة آن

 

بررسي ها نشان مي دهد كه چهار بخش مهم واساسي در نظام آموزش وپرورش دچار بحران  جدي هستند وبراي دستيابي به توسعه بايد بحران ها وموانع را مورد توجه قرار داد اين بخش ها عبارتند از:

1-       معلم ونيروي انساني بطور كل .

2-      مديريت وساختار تشكيلاتي آموزش وپرورش.

3-      برنامه هاي درسي .

4-      تأمين منابع مالي.

براي بيان موضوع لازم است چالشهاي مربوط به بخش هاي فوق مورد مطالعه قرار گيرد و راهكار اساسي مطرح شود .

چالش اول مربوط به بخش نيروي انساني :

بعلت عدم توجه برنامه ريزان وسياست گذاران كشور به معلمان :

الف :شأن ومنزلت وجايگاه حرفه اي معلمان كاهش محسوسي داشته.

ب :  شغل معلمي به دليل كاهش منزلت اجتماعي  جاذبة خود را از دست داده .رشتة دبيري آخرين انتخاب داوطلبان ورود به دانشگاهها است وحتي كساني كه وارد نظام آموزش وپرورش شدند همينكه فرصتي فراهم شود كه امكان جذب در يك نهاد يا وزارت ديگر هست اقدام مي كنند.

ج : بدليل بي توجهي مشاركت معلمان درتمام برنامه هائي كه از سوي آموزش وپرورش ارائه مي شودكاهش يافته .

د : نظام گزينش بدليل ناكار آمدي نتوانسته نيروي مناسب جذب كند . اكتفا مي كنند به كسانيكه آنها را به عنوان معرف قرارداده ’ طبيعي است من كسي را به عنوان معرف اعلام مي كنم كه در هرصورت مرا تائيد مي كند اما بعد از تائيد ديگر همه چيز تمام شد ضمانت اجرائي نيست .

ه : ارزشيابي درستي از عملكرد معلمان وجود ندارد.در آخرسال همه بايد 30 بگيرند وگرنه مدير خوبي نيستي . مدير هم چون نمي خواهد كسي ناراضي باشد همه را 30 مي دهد ولي اگر ملاكها شفاف باشد وانتظارات مشخص باشد اين مشكل مرتفع خواهد بود.

 

 

راهكار:

الف: ارتقاء منزلت اجتماعي وسازماني معلمان از طريق تخصصي وحرفه اي شدن شغل معلمي .يك استاد دانشگاه وقتي به عنوان استاد فيزيك معرفي شد حتي اگر پرفسور شود باز هم استاد فيزيك است ولي آموزگار ما همينكه ليسانس يا فوق ليسانس گرفت بايد تغيير مقطع دهد اصلا رشته اي را مي خواند كه به درد ابتدائي نخورد آقا من ليسانس شيمي گرفتم شايسته است بمانم در مقطع ابتدائي !!

ب  : اشتغال تمام وقت معلمان بجاي 24 ساعت ودر مقابل بازنگري در نظام پرداخت حقوق ومزايا كه هم به نفع دولت هست وهم به نفع معلم.

ج  : ارائه تسهيلات رفاهي ومعيشتي. مانند خانه هاي سازماني ’ بيمارستان ’ مدرسة ويژة فرهنگيان ’ تورهاي زيارتي و000

د  : جذب نيرو براساس معيارهاي علمي وايجاد تحول در برنامه هاي ارزشيابي معلمان . مثلا آزموني كه امسال برگذارشد. ولي نه با ملاكهائي كه قرارداده بودند مانند سه سال تدريس از امتحان معاف است كه ممكن است فرد معاف شده صلاحيت علمي لازم رت دارا نباشد.

چالش دوم مربوط به مديريت وساختار تشكيلاتي :

الف :در نظام آموزشي از بينش وتفكر ومديريت علمي براي حل مشكلات استفاده نمي شود .مديريت آتش نشاني است هركجا معزل ديديم آژير خطررا كشيديم لذا ترميم موقتي است .

ب :نظام گزينش وانتصاب يا انتخاب وارتقاء شغلي براساس صلاحيت هاي حرفه اي وشايستگي هاي علمي وتخصصي صورت نمي گيرد .يعني پلاكاني مناصب راطي نمي كنيم .

ج :كماكان تفكرات آمرانه واقتدار گرايانه وغير پاسخگو برنظام مديريتي ماحاكم است . شعار مي دهيم كه هدف خدمت است اما درهنگام عمل ما حاكم وديگران محكوم .

د : تاكنون هيچ مركز كنترل كيفي وارزشيابي صحيح علمي تأسيس نشده وفقدان آن محسوس مي باشد .

ه : ناهماهنگي شديدي بين مديريت مدارس بعنوان ساختار اجرائي ومديريت ادارات بعنوان ساختار ستادي وجود دارد وحتي دربين خود مديريت مدارس وادارات در درون خود هماهنگي لازم ومطلوب بوجود نيامده است .ناهماهنگي به معني اين نيست كه درمقابل همديگر هستيم بلكه چيزهائي ازشما خواستيم كه شما فكر مي كنيد خارج از طاقت وظرفيت خودتان است ومشكلات خدماتي چنان حاد شده كه فكروذكرشمارامشغول كرده وشما هم انتظاراتي از معلم خود داشتيد كه فكر مي كرد از وظايقش نيست .

راهكار:

الف :تعريف وتقويت جايگاه مديريت.ازطريق دوره هاي مديريتي ’ شركت در تصميم گيري وتصميم سازي ’ مجلات رشد’ تفئيض اختيار.و

ب  : حذف تشكيلات موازي وناكارآمد’ مثلا ما كلي ستاد داريم ستادهاي فرعي مانند ستاد پيشرفت تحصيلي ’ ستاد افت ’ ستاد اوقات فراغت ’ ولي مطالب اصلي فراموش شده مانند ستاد امتحانات شوراهاي معلمين دانش آموزان. مثلا دهة مباركة فجر جزء روزهاي ملي ماست بايد احيا شود ولي چرا فقط آموزش وپرورش به اين صورت عمل مي كند كل برنامه هاي مدرسه مختل مي شود آيا واقعا هدف از تشكيل ستاد دهة فجراين است ؟چرا ديگر نهادها وسازمانها اينطور عمل نمي گنند لذا ناكارآمدي اينجا ظهور پيدا مي كند. 

ج  : تنظيم نظام كنترل كيفي . يعني ملاكها وانتظارات مشخص نبود ’ چه كسي بايد مسئول كنترل كيفي است مشخص نبود’لذا لازم است وضع موجود خودمان رابررسيوبراي رسيدن به وضع مطلوب برنامه ريزي كنيم وانتظاراتمان را به صورت شفاف وواضح بيان كنيم مثلا  قرارداد انعقاد قراردادكه نمونه آن به مدارس ارسال شده است   .                 

 د : گسترش بينش علمي وپژوهشي در تصميم گيريها وسياست گذاريها . كميتة آموزشي ’ سرگروهها.

چالش سوم مربوط به برنامه هاي درسي:

الف :نظام برنامه ريزي درسي نظامي كاملا متمركز وهمگاني وانعطاف ناپذير بدون توجه به تفاوتهاي اقليمي ’ اجتماعي ’ قومي وتفاوتهاي فردي است .

ب :بيشتر مطالب درسي روي تقويت حافظه تكيه مي كند و بعدهاي ديگر تربيتي واجتماعي وجسمي مورد توجه قرار نمي گيرد.

ج :برنامه هاي مدارس با توجه به نيازها واقتضائات روز تدوين نمي شودلذا نمي تواند انتظارات جامعه وخانواده ها را تأمين كند.

د :دانش آموز در مدرسه مهارتهاي مورد نياز  زندگي را مانند حقوق ووظايف شهروندي ’ دموكراسي ’ تربيت مدني و ..فرا نمي گيرد ومطالب در حد آموزش باقي مي ماند.

ه : روشهاي تدريس معلمان در عصر انفجار اطلاعات سنتي است كماكان معلم ما متكلم وحده است ومشاركت دانش آموزان در امر تدريس را نمي پذيردكماكان معلم ما فكر مي كند خطا ناپذير است   ودانش آموز بايد مانند حيوان رام شده بايد حرفهاي اورا بي چون وچرا بپذيرد.

 

راهكار:

 الف :توجه به فعاليتهاي فوق برنامه بعنوان فعاليت مكمل. مانند آموزش قوانين راهنمائي ورانندگي به كمك افسر راهنمائي 

ب   : استفاده از روشهاي نوين در تدوين برنامه ها.جاههائي لازم بود دوره گذاشته مي شود در غيراينصورت فيلم يا برشور

ج   : جذاب كردن فعاليتهاي مدارس  .فعاليتهاي مدارس براساس تمايلات دانش آموزان صورت نمي گيرد تاهركس احساس كند براي او جائي هم هست با سن آنها وفرهنگ آنها سنخيت داشته باشد.مانندفعاليتهاي فوق برنامه

د    :توجه به مسائل پرورشي واجتماعي .

ه   : جلب وجذب مشاركت دانش آموزان در تدوين واجراي برنامه هاي مدارس .اجراي طرحهائي كه مشاركت دانش آموز را مي طلبد مانند طرح معلم افتخاري ’دانش آموز مدني ’ رياضي وزندگي همچنين موانعي كه مانع مشاركت دانش آموزان در برنامه ها مي شود شناسائي شد كه عبارتند از:

1- وجود تبعيض در مدرسه .2-   عدم توجه به مسائل اجتماعي   3- قوانين خشك حاكم برمدارس  4- فقدان كادر علمي در امور مشاوره وتربيتي

5- روشهاي سنتي وقديمي         6- عدم همكاري معلمين در برنامه هاي مدارس

 

چالش چهارم مربوط به تأمين منابع مالي است :

الف :پايين بودن اعتبارات تخصيص يافته به آموزش وپرورش

ب : كاهش سرمايه گذاري در بخش نيروي انساني براي تربيت كادر متخصص ’ راه اندازي پژوهشكده ومركز تحقيق.

ج : فقدان توازن تخصيص هزينه سرانه آموزشي براي سطوح مختلف كه اختلاف بسيار فاحشي بيت مقطع ابتدائي كه اساس وبنيان آموزش هست با مقطع متوسطه

د : كمبود شديد بودجه براي ايجاد نو آوري وابتكار وخلاقيت .

ه : ناتواني در جذب مشاركتهاي مردمي ونهادهاي مختلف جامعه .

و : اتلاف سرمايه بعلت نرخ بالاي ترك تحصيل وتكرار پايه ’از جمله چالشهاي مربوط به منابع مالي است .

 

راهكار  :

الف :افزايش سهم آموزش وپرورش از بودجة عمومي كشور.

ب   : افزايش سرانة آموزش ابتدائي مانند ساير مقاطع تحصيلي .

ج   : ارتقاء مشاركت مردم بافرهنگ سازي وتشويق خيرين مدرسه سازوهمچنين اجراي خوب ومناسب مادة 88.

د   : تحت پوشش قراردادن خدمات مدارس به وزاتخانه هاونهادهاي ديگر مانند وزارت نفت ’ وزارت صنايع شهرداري’ وزارت نيرو و..’مثلا شهرداري به كمك سازمان برنامه وبودجه آمار دقيق جمعيت خيابانها ومحلات را بگيرد وبه ازاي هر200خانوارطبق قانون  پيمانكاران منطقه را ملزم به ساخت مدرسه نمايدوفضاي مناسبي در اختيار آنان قرار دهد. باتوجه به اينكه آموزش رايگان است ومدارس عايدي بدست نمي آورندلذاآب وبرق آنها رايگان باشد.  ه  :انجام طرحهاي تحقيقي وپژوهشي مورد نياز بوسيله وهزينةوزارت آموزش عالي   .

جمعبندي چالشها ومشكلات ودرپايان جمع بندي راهكارها:

1-كمبود نيروي انساني .

2-كمبود فضاي آموزشي .

3-كمبود اعتبارات خصوصا در مقطع ابتدائي.

4-نداشتن نيروي متخصص در امر مديريت .

5-وجود كلاسهاي چند پايه ومختلط.

6-كمبودنيروي خدماتي مانند سرايدار وخدمتگزار.

7-كمبود نيروي اداري مانند دفتر دارومربي بهداشت ومربي ورزش.

8-نرخ بالاي تكرار پايه در مقطع راهنمايي ومتوسطه.

9-نرخ بالاي بيسوادي والدين دانش آموزان.

10-خروج نيروهاي متخصص وبا تجربه وكيفي از مناطق محروم.

11-ورود نيروهاي غير كيفي كه معمولا يا آنقدر مسن هستند كه توان تدريس ندارند ياشهرهايي مانند اهوازرا  بخاطر معالجه انتخاب مي كنند.

12-عدم مشاركت نهادها وارگانها درامرآموزش وتجهيز مدارس.

13-محسوس نبودن كارايي دروني.

14-نداشتن آمار واطلاعات صحيح ازوضع موجود.

15-نرخ بالاي متقاضيان تغيير مقطع وخروج از مقطع ابتدايي وراهنمايي بعلت مشكلات زياد آن ’نبود ساعت اضافه كاري عدم درك تلاشهاي آنان از طرف اولياء ومسئولين وتوجه به بيلان كاري در دانشگاهها والمپيادها.

16-ناكار آمدي نظام گزينش درجذب نيروي مناسب.

17-ناهماهنگي بين مديران مدارس وستاد.

18-نامناسب بودن روشهاي تدريس .

19-عدم مشاركت معلمين در برنامه هاي مدارس.

20-قوانين ومقررات ناكافي ونداشتن پشتوانة اجرايي در خصوص تشويق وتنبيه .

21-ضعف برنامه هاي درسي ونامتناسب بودن آنها بانيازهاي دانش آموزان.

راهكارها وپيشنهادات لازم براي رفع چالشها:

1-آموزش مداوم ومستمر نيروي انساني باتوجه به نيازهاي روز.

2-واگذاري بخشهايي از آموزش به نهادها وارگانهاي ذيربط مانند بهداشت به مراكز بهداشتي وورزش به سازمان تربيت بدني وباشگاههاي خصوصي جهت شناخت وكشف استعدادها وتامين نيروي مورد نياز.

3-گسترش فضاهاي آموزشي.

4-ايجادفرصت مناسب براي ادامه وتحصيل وجلوگيري ازترك تحصيلي.

5-توجه به كيفيت مدارس خصوصا مدارس پسرانه .

6-توسعه وگسترش مراكز پيش دبستاني.

7-ساخت مدارس شبانه روزي در مناطق روستايي به منظور ايجاد انگيزه جهت جذب دختران لازم التعليم وجلوگيري ازترك تحصيلي دانش آموزان در سن پايين.

8-تجهيز مدارس به رسانه هاي آموزشي وپرورشي.

9-ارائه تسهيلات ويژه به نيروهاي اداري به منظور ايجاد انگيزه جهت جذب نيروهاي توانمند وافزايش قدرت نظارتي.

10-جذب نيروهاي بومي با صلاحيتهاي علمي مورد نياز.

11-جذب نيرو باگرايش مديريت آموزشي.

12-نهضت سواد آموزي دركنار آموزش وپرورش درمناطق روستايي وحاشيه اي مهارنهاي مورد نياز زندگي را آموزش بدهد مانند تعمير تراكتور ’جوشكاري ’قالي بافي ’نجاري’گل دوزي وخياطي و

13-تشويق ادارات ونهادها به سرمايه گذاري در آموزش وپرورش بطوريكه بخاطر اينكار از پرداخت مالياتها معاف شوند.

14-توجه به محيط مدرسه وجذاب كردن آن.

15-موضوعي كردن مقطع ابتدايي به منظور ارائه اطلاعات دقيق وجلوگيري از تغيير مقطع وحرفه اي كردن شغل معلمي

16-بهادادن به تحقيقات وپژوهش هاي آموزشي وپرورشي وكاربردي كردن آنها.

17-اهميت دادن به فعاليتهاي فوق برنامه وتنظيم فعاليتهاي مناسب شرايط محلي وجغرافيايي وتزريق امكانات باتوجه به فعاليتها وبرداشتن منوانع موجود.

18-تعديل روشهاي تدريس واستفاده از روشهاي تدريس فعال.

 

 

 

.: Weblog Themes By Blog Skin :.

تمام حقوق اين وبلاگ و مطالب آن متعلق به صاحب آن مي باشد.

اسلایدر

دانلود فیلم